close
Basın Duyuruları

Hürriyet IK – Yaş 60 olunca iş biter mi?

Türkiye’de emeklilik yaşı kadınlar için 58, erkekler için 60. Kurumsal birçok şirket, gençlere yer açmak için 60 yaş emeklilik politikasını uyguluyor. Ancak bilgi ve deneyimlerinin zirvesindeki, uzun yıllarını işe vermiş çalışanlar, özellikle de tepe yöneticiler için, alıştıkları yoğun tempodan kopmak zor olabiliyor.

Emeklilik yaşını dolduran yönetici kilit pozisyondaysa, şirketler onları yine de emekli edip deneyimlerinden danışman olarak faydalanmaya devam ediyor. Birçok üst düzey yönetici de emeklilikte tatil yerine danışmanlık, eğitmenlik ve yönetim kurulu üyeliği yapıyor.

“60 yaş emeklilik için erken. Biz Koç-Yönder olarak 60-80 yaşı çalışabilir yaş olarak görüyoruz”. 60 yaşında emeklilik kuralını uygulayan Koç Topluluğu’ndan emekli olan üst düzey yöneticilerin kurduğu Koç Yönder’in Başkanı Tunç Uluğ böyle söylüyor. Uluğ, 71 yaşında. Koç Topluluğu’ndaki 15 yıllık üst düzey yöneticilik hayatı boyunca Aygaz genel müdür yardımcısı, Tat ve Ram genel müdürü, Enerji, Tüketim ve yurtdışı şirketlerinin grup başkanlıklarını yaptı. 60 yaş politikası nedeniyle emekli olduktan 3-4 ay sonra Yaşar Holding’in yönetim kurulunda yer aldı. Son 7 yıldır da hem çeşitli şirketlere danışmanlık yapıyor, hem de eğitimler veriyor.

Uluğ, “Koç-Yönder’in 265 üyesi var. Yüzde 20-25’inin yaşları 80’in üzerinde, yani faal değiller. Geri kalanlarla ya Koç-Yönder’de beraber çalışıyoruz, ya da kendilerinin kurdukları şirketlerde çalışmaya devam ediyorlar. Bunlar danışmanlık, eğitim olabiliyor, bir kısmı üniversitelerde ders veriyor. Burada önemli olan, bilgi ve tecrübelerimizi alt kuşaklara aktarmamız. Ben bugüne kadar daha emekliliğin tam manasıyla ne demek olduğunu bilmiyorum.”

Koç Topluluğu’nda emeklilik yaşı 60 olmasına rağmen, istisnalar da olabiliyor. Bunun örneklerinden biri, aynı zamanda Türkiye’nin aynı şirkette en uzun süre genel müdürlük yapmış kişisi olan Arnold Hornfeld. Siemens’te 32’si genel müdür görevinde olmak üzere toplam 47 yıl çalıştı. Siemens’in genel müdürlüğünü 66 yaşında bıraktı. Yönetim kurulu başkanlığını ise, Siemens-Koç ortaklığı bittikten kısa süre sonra, 10 Mayıs 2001’de 70’inci yaşgününde emekli olana dek sürdürdü.

YERLERİNİ GENÇLERİN ALMASI ÖNEMLİ

Siemens AŞ, Koç döneminde uygulanan 60 yaş politikasını sürdürüyor. Siemens İK Direktörü Nurer Yüksel’in verdiği bilgiye göre, emeklilik yaşına gelmesine rağmen şirkette ihtiyaç duyulan kişilerle, emeklilik süreçleri tamamlandıktan sonra hizmet sözleşmesi yapılıyor. Yüksel, “Emeklilik yaşı gelen kişiler arasında hala çok dinamik, gençlik yıllarındaki gibi şirkete katma değer sağlayan kişiler var. Bu kişilerle sözleşmeli olarak çalışabiliyoruz. Bazen de ihtiyaç duyduğumuz kişileri, bir-iki gün için çağırdığımızda gözleri parlayarak geliyorlar. Fakat toplamın içinde bu kişilerin oranı yüzde 20. Bu kişilerin yerlerini, bilgi ve tecrübelerini aktardıkları gençlerin alması da önemli.”

Unilever Türkiye İnsan Kaynaklarından Sorumlu Başkan Yardımcısı Cem Tarık Yüksel, “Şirketimizde kanunların öngördüğü şekilde SSK emeklilik hakkını kazanmış ancak halen çalışan kişiler olabiliyor, zira kanunlar kapsamında emeklilik kişinin isteği doğrultusunda gerçeklesen bir süreç. Yöneticilerimizin emekli oldukları halde çalışmaları, ancak aktarılması gereken tecrübe ve bilginin söz konusu olduğu istisnai durumlarda mümkün” diyor.

PricewaterhouseCoopers Kıdemli İK Müdürü Murat Demiroğlu, Türkiye gibi Avrupa’da da yaşa göre emeklilik uygulamasının olduğunu söylüyor. Ancak ABD’de bir kişinin yaşı nedeniyle işten koparılamayacağının yasalarda belirtildiğini anlatıyor: “Avrupa’yla temel farkımız, çok genç bir işgücüne sahip olmamız. Y nesli şu anda çalışıyor. Bunların ardından Z’ler gelecek. X kuşağının, yani şu anda üst yönetimde olanların değer yargıları farklı. Daha çalışmak için doğmuş bir grup. Çalışma hayatının bitmesi demek onlar için neredeyse hayatın bitmesi demek. Z’lerin ihtiyaçları farklı olacak. Klasik anlamda yaşa bağlı emeklilik uygulamalar geçerliliğini yitirecek. Esnek emeklilik gündeme gelecek.”

Siemens’in Emekliler Evi

Siemens’in, 1971’de kurulan Siemens Vakfı’nda emekli çalışanlarının kullandığı bir Emekliler Evi var. Maaşlarının yüzde 3.5’iri 25 yıl boyunca yatıran ve en az 15 yıl Siemens’te çalışan kadınlar 50, erkekler 55 yaşında Vakıf’tan emekli oluyor. Böylece normal emeklilik maaşlarının yanı sıra, vakıftan da emekli maaşı alıyorlar. Siemens Vakfı’ndan emekli 196 kişi var. Mayıs 2003’te açılan Bostancı’daki Emekliler Evi’nde müzik odası, bilardo masası, çeşitli oyunlar, maçların izlendiği dev ekran gibi, birçok donanıma sahip. Siemens İK Direktörü Nurer Yüksel, böyle bir merkeze duyulan ihtiyacı “Neredeyse tüm hayatları şirkette geçmiş bu kişiler, emekli olduktan sonra bu sefer ev içinde problemler yaşamaya başlıyorlar” diyerek açıklıyor. Bu tesisten faydalanan bazı eski Siemens çalışanları, emeklilik tecrübelerini bizimle paylaştı:

Tuncer Yüksel (65) 36 yıl Siemens’te çalıştıktan sonra, Kartal Fabrikası’nda Üretim Fabrika Müdürü’yken 60 yaş kuralı nedeniyle emekli oldu. “60 yaş bence emeklilik için iyi bir yaş” diyor. “Yoksa gençlere yeterince erken yer açılmamış oluyor. Artık üst yönetimde 40 yaşlarındakileri görüyoruz, onlara yer açabilmek için üst tarafın boşalması lazım” diyor.

Tuncay Önay (69) Eskiden Siemens’te 65 olan emeklilik yaşı, 6 yıl önce 60’a çekilince 63 yaşında, Mali İşler Müdürlüğü’nde yöneticiyken emekli oldu. Üç yıl Siemens için danışman olarak çalıştı. Şu anda oğlunun firması ve bir kooperatif için danışmanlık yapıyor: “Bir gün artık hiçbir iş yapmamayı düşünmüyorum” diyor.

Özcan Tekdal (62) Siemens’te 35 yıl çalıştı. Muhasebe Mali İşler Kısım Müdürü’yken emekli oldu. Bir yıl Siemens’te danışman olarak çalıştı. “60 yaş biraz erken gibi geliyor bana” diyor. “Şu anda teknik kadroda 4-5 yıldan beri emeklilik yaşını geçmiş olmasına rağmen danışman olarak çalışan arkadaşlarımız var. Oradaki bilgi birikimini başka bir şekilde yakalamak mümkün değil.”

Emeklilik hayatını planlamak için danışmanlık hizmeti bile var

E&E Group, emekliliği yaklaşmış ya da emekli olmaya karar vermiş kişilerin full-time iş yaşamından emekli yaşama geçişlerini kolaylaştırmak “Aktif Emeklilik Programı”nı uyguluyor. Türk Silahlı Kuvvetleri’nden 2001’den beri emekli olan 1000’den fazla subay ve astsubayın katıldığı bu programda üç seçenek üzerinde duruluyor: İş hayatına maaşlı devam etmek, kendi işini kurmak ve emekli olmak. E&E Group Genel Müdürü Kıvanç Ersöz şunları söylüyor: “DBM’in araştırmasına göre ’boşa çıktım’ diye düşünen, bir şey yapmayan ve kendini programsız bir hayata mahkum eden insanlar ortalama 5 yıl içinde ölüyorlar. Bu programa yeni hayat deniyor. Türkiye’de genç çok emekli var, bu kişilerin önlerinde 15-20 yıl var. Bu dönemi planlamak önemli çünkü iş gününüzün 12 saatini dolduruyor. Bunu çıkardığınızda insan boşluğa düşüyor. Çalışırken sabah işe gitmekten şikayet eden kişiler, bir ay sonra ah keşke kalksam da işe gitsem diyebiliyor.”

 

Hürriyet IK, Gaye GÜZELAY – 10 Haziran 2007 Pazar